(کارآیی بتن خود تراکمی)
Workability of Self – Compacting Concrete
گردآورندگان:
Chiara F.Ferraris
Building and Fire Research Laboratory
National Institute of Standards and Technology
Gaithersburg MD 20899 USA
Lynn Brower
Master Builders Technologies
Cleveland OH USA
Celik Ozyildirim
Virginia DOT
Charlottesville VA USA
Joseph Daczko
Master Builders Technologies
Cleveland OH USA
September 25-27 2000 Orlando Florida
خلاصه :
تست افت به طور گسترده استفاده می شود تا عملی بودن (قابلیت کارکرد) بتن را ارزیابی می کند. به هر حال موانع جدی مخصوصا برای بتون خود تراکمی (SCC) وجود دارد . ویژگی های سیال دیگر مثل دیسکوزیته با توانایی پر کردن یا زمان جریان از درون یک روزنه نیازمند است تا جریان را در SCC تعیین ویژگی کند . اهداف این مطالعه چندگانه بود . 1- تست ویژگی جریان SCC با استفاده از وسایل مختلف : دو و........... بتن ، چندین تست استاندارد و تست های جریان V و V استفاده شده به طور گسترده می باشد . 2- تعیین ارتباط بین تست های مختلف و مخصوصا بین دو سرعت سنج جریان 3- تلاش برای تعیین ویژگی های تغییر شکل جریان SCC – 13 ترکیب با روزهای مختلف از ویسکوزیته تعدیل شده مخلوط (VMA)و ترکیب کاهش یافته آب با دامنه بالا (HRWR)آماده شده است تا به یک دامنه وسیع رفتار دست یابند . مشخص شده است که ویسکوزیته پلاستیکی اندازه گیری شده با دو سرعت سنج جریان در 84% متناسب است و اینکه ترکیب SCC به وسیله افت بالایش و یا سرعت افت به تنهایی تعریف نمی شود .
مقدمه
SCC (بتن خود تراکمی) اولین بار در ژاپن در 1988 توسعه یافت تا کار در جایگزینی بتن را به وسیله حذف یا کاهش نیاز برای ویبره جهت تقویت را کاهش یابد . بنابراین ویژگی اصلی که SCC را تعریف می کند . کارائی بالا در تقویت و ویژگی های سخت شدن ویژه است . کارایی به صورت کیفی برای راحتی تهیه کار و یا به صورت کمی به وسیله پارامترهای سرعت سنج جریان تعریف شده است . متداول ترین تست استفاده شده تعیین کارایی عملی ، تست مخروطی افت است . هم فاصله افت افقی یا سرعت (پخش) افقی بتن می تواند اندازه گیری شود . معمولترین پارامتر سرعت سنج جریان تعیین کیفیت کارایی فشار حاصل و ویسکوزیته پلاستیک هستند . همان طور که توسط معادله بینگ هام تعریف شده است . در بعضی موارد یافت شده است معادله HB (هرسکل – بوتکلی) بهتر با توصیف جریان متناسب شده است . این معادلات به محاسبه سه پارامتر منجر می شود : یک فشار حاصل و دو پارامتر دیگر که نمی تواند با ماهیت فیزیکی مرتبط باشند .یک تقریب خطی از منحنی HB به وسیله اف دی لارد اتال معرفی شده تا یک ویسکوزیته پلاستیکی را تعریف کند .
اما این تقریب دیگری است تصیمم گرفته شده تا این مطالعه معادله بینگهام را برای محاسبه فشار حاصل و ویسکوزیته پلاستیکی استفاده کند . شناخت دو پارامتر فشار حاصل و ویسکوزیته یک توصیف کمی از کارایی را ممکن می سازد . بینگهام یک رابطه خطی بین میزان برش V و فشار برش T است . ویسکوزیته ŋ شیب است و مایل (برش) فشار حاصل 60 است همان طور که در معادله زیر T = T02 Ŋv نشان داده شده است . یک بتن با قابلیت سیالی بالا ضرورتا خود تراکمی نیست چون SCC تنها تحت وزن خودش جریان نمی یابد اما باید کل شکل را پر کند و تقویت (ثبات) یکپارچه ای بدون تفکیک را حاصل کند . یک نوع SCC در ساختارها با میله گردهای تقویت شده فضا دار استفاده می شود و باید قادر باشد که از جریان یابد و کاملا قالب را بدون ویبره پر کند . این ویژگی SCC کارایی پر کردن نامیده می شود . چندین تست برای اندازه گیری کارائی پرکردن بتن وجود دارد اما هیچ یک استاندارد نشده اند . مورد استفاده ترین این تست ها تست جریان است . این تست استفاده می شود که تعیین کند آیا ترکیبات بتن مثل ترکیبات SCC واجد شرایط است . تعیین فاکتورهایی که بر جریان (سیال) SCC اثر می گذارد و مهم است تا رفتار بتن را در تست های محیطی شبیه سازی بررسی کند و با تست های اساسی و ساده تر مثل تست جریان V و افت مقایسه نماید . در این مقاله ویژگی های تغییر شکل ترکیبات بتن با استفاده از دو سرعت سنج جریان IBB و BTRHEOM اندازه گیری شده است .
جریان 13 بتن با استفاده از تست های استاندارد ، افت ، گسترش افت ، جریان U و جریان V تعیین شده است که برای ترکیبات بتن قابل جریان طراحی شده است . مقادیر به دست آمده از این تست ها مقایسه می شود و برای تعریف این نوع SCC استفاده می شود . یک جدول کارایی بعدا توصیف می شود برای چهار چوب بندی پارامترهای فشار حاصل و ویسکوزیته استفاده می شود که به SCC منتج می گردد .
روش های تست : تست افت استاندارد براساس قانون ASTMC 143 انجام شد و تست افت عمودی بتن اندازه گیری شد . اندازه گیری دیگر مورد استفاده برای بتن جریان پذیر اما نه یک استاندارد گسترش بتن است بعد از اینکه مخروط افت بالا رفت . قطر گسترش بتن بعد از اینکه بتن از جریان افتاد اندازه گیری شد . زمان رسیدن به حداکثر گسترش ثبت نشده است . سرعت سنج جریان IBB در کانادا توسعه یافت . آن شامل ظرف سیلندری نگهدارنده بتن با یک اسمپلر L شکل متحرک در بتن در یک حرکت ستاره ای است . سرعت چرخش اسیمپلر ابتدا تا حداکثر میزان چرخش افزایش می یابد و سپس میزان چرخش در شش مرحله کاهش می یابد که هر مرحله حداقل 2 چرخش سفت مرکزی کامل دارد . کشتاوری (نیروی چرخش) به وسیله مقاومت نمونه بتن تولید می شود تا چرخش اسیمپلر در هر مرحله پست شود . وقتی که میزان چرخش اسیمپلر (چرخش در ثانیه) به وسیله سرعت سنج شفت اندازه گیری شده است . نیروی کشتاوری در مقابل میزان چرخش اسیمپلر می تواند به وسیله یک تابع خطی تخمین زده شود که شیب ، ویسکوزیته پلاستیکی و گسیختگی مرتبط است و در میزان چرخش صفر به فشار حاصل وابسته است چون الگوهای سیالی و هندسی در این سرعت سنج جریان خیلی پیچیده است .مقادیر تنها به طور نسبی برای ویسکوزیته پلاستیکی و فشار حاصل از بتن حاصل می شود .
واحدهای استفاده شد NM و NMS برای فشار حاصل و ویسکوزیته به ترتیب می باشد . Btrheom یک سرعت سنج جریان صفحه ای موازی است . مثلا بتن بین دو صفحه برش می خورد . صفحه در پایین ثابت و صفحه در بالا با سرعت متغیر مشابه به اسیمپلر می چرخد . نیروی کشتاوری در طول چرخش تولید می شود که ثبت می گردد . در حالی که میزان چرخش ابتدا افزایش و سپس در مراحل کاهش می یابد . این مشابه با مرحله IBB است . اما میزان ها و زمان های قطعی را استفاده نمی کند . پارامترهای سرعت سنج جریان می تواند با استفاده از معادله بینگهام به کار رفته در نیروی کشتاوری و دادهای میزان چرخش بخش سرعت کاهش یافته تست را محاسبه می کند . با توجه به شکل هندسی ساده منطقه برش ممکن است تا نتایج را در واحدهای اساسی مثل فشار حاصل و ویسکوزیته را محاسبه کند . متداول ترین تست SCC یک وسیله جریان U شکل است (شکل یک) این تست جریان بتن را در یک حجم شامل فولاد تقویتی شبیه سازی می شود . تست های دیگری که موجود است بر اصول مشابه با یک شکل هندسی متفاوت عمل می کند . اما معمولا به یک مقدار بیشتری از بتن نسبت به تست می دارند . تست ابتدا با پر شدن کامل در اتاق (بخش) چپ با بتن انجام می شود در حالی که در بین دو اتاقک بسته می شود. سپس در باز می شود و جریان های بتن به اتاقک سمت چپ جریان می یابد . SCC برای استفاده در مناطق با تراکم بالا باید در حدود ارتفاع مشابه اتاقک (فضا) جریان یابد . معیار پذیرفته شده در این مطالعه این است که اگر ارتفاع پر شدن بیش از 70% حداکثر ارتفاع ممکن باشد بتن خود تراکمی بیان می شود .
انتخاب این درصد اختیاری است و یک مقدار بالاتر ممکن است محافظه کارانه تر بیان شود . در وسیله جریان U استفاده شده حداکثر ارتفاع 5/285 mm نیمی از 571 mm ارتفاع کل است . بنابراین یک بتن با ارتفاع پر کردن بیش از 200 SCC mm بیان شده است . تست دیگر استفاده شده تست جریان V بوده آن شامل قیف با یک بخش عرضی مستطیل شکل است . ابعاد بالا 495 mm × 75 mm و دهانه پایین 75 × 75mm است . ارتفاع کل 572 mm با 150 mm بخش مستقیم طولی است . بتن در قیف با درب که دهانه پایین را مسدود می کند ریخته می شود . هنگامی که قیف کاملا پر شد درب پایین باز می شود و زمان برای بتن برای خارج شدن از قیف اندازه گیری می شود . این زمان ، زمان جریانV نامیده می شود . یک توصیف کامل از تمام تست ها نشان داده شده در اینجا می تواند در مرجع یافت شود .
مواد استفاده شده :
مواد شامل سیمان ؛ کوارتز و ترکیبات شیمیایی و تراکم خوب است . هیچ ترکیب معدنی یا فیلر استفاده نمی شود . سیمان تیپ یک و دو با یک نرمی 345 m2/kg بود . هیچ تحلیل شیمیایی بر روی سیمان انجام نمی شود . تراکم ها سنگ آهک های خرد شده هستند . حداکثر اندازه برای تراکم های (توده ها) کوارتزی 5/12 mm بود . دو نوع ترکیب شیمیایی استفاده شد : یک دامنه بالا کاهش دهنده آب (HRWR)و ترکیب تعدیلی ویسکوزیتی (VMA) است . HRWR یک ترکیب پلیمر کربوکسیلی شده بود . VMA یک محصول سلولزی تعدیلی بود . ترکیبات تراکم در جدول یک نشان داده شده است . HRWR برای دستیابی به گسترش افت در حداقل 610 mm تعدیل شده است . دوز VMA مجموعه ای در سه سطوح از 0 تا 859 ml/kg سیمان بود تا یک دامنه وسیع از ویسکوزیته های پلاستیک را همان طور که به وسیله IBB اندازه گیری شده است را به دست می آورد . ترکیبات از یک مجموعه بزرگتر قبلی آزمایشات انجام شده با تراکم های مشابه و سیمان انتخاب شده بود .
Table1.Concrete composition and test results. The data in this table are single point measurements no uncertainty values can be calculated.
|
Mixture ID |
VMA
Ml/100kg |
HRWR
Ml/100kg |
W/C |
S/A |
Slump
mm |
Spread
mm |
U-flow
Filling
height |
V-flow
s |
|
285 |
0 |
1500 |
0.337 |
0.431 |
280 |
710 |
115 |
34.7 |
|
286 |
522 |
551 |
0.427 |
0.501 |
280 |
675 |
200 |
6.9 |
|
287 |
522 |
503 |
0.427 |
0.43 |
255 |
635 |
40 |
24.6 |
|
288 |
0 |
1587 |
0.337 |
0.501 |
280 |
630 |
110 |
77.8 |
|
289 |
522 |
1019 |
0.427 |
0.571 |
290 |
635 |
270 |
8.2 |
|
290 |
0 |
1876 |
0.337 |
0.569 |
280 |
660 |
30 |
34.3 |
|
291 |
859 |
2277 |
0.704 |
0.57 |
255 |
620 |
68 |
26.9 |
|
292 |
0 |
1535 |
0.275 |
0.43 |
265 |
735 |
64 |
193.2 |
|
293 |
0 |
1092 |
0.275 |
0.57 |
280 |
660 |
131 |
74.9 |
|
294 |
522 |
795 |
0.349 |
0.431 |
280 |
610 |
105 |
36.30 |
|
295 |
522 |
1223 |
0.349 |
0.569 |
280 |
630 |
273 |
13.6 |
|
296 |
859 |
2647 |
0.704 |
0.57 |
255 |
610 |
53 |
49.9 |
W/C: water-cementitious material ratio
S/A: sand to total aggregate ratio
نتایج و بحث ها :
جدول 2 داده به دست آمده از دو سرعت سنج جریان را نشان می دهد . باید توجه شود که حداکثر سرعت چرخش اسیمپلر استفاده شده در تست IBB در جدول نشان داده شده است . در بعضی موارد ترکیب ID 1293 حداکثر سرعت چرخشی کاهش یافت چون نیروی گشتاوری تولید شده به وسیله مقاومت سیمان برای اندازه گیری خیلی بالا بود مثلا اسیمپلر در یک سرعت بالاتر نخواهید چرخید . مقایسه های فشارهای حاصل از دو سرعت سنج جریان IBB و BTRHEOM هیچ رابطه ای را نشان نمی دهد . عدم رابطه می تواند به دامنه فشارهای حاصل اندازه گیری شده وابسته باشد که در مجاورت صفر و گاهی اوقات منفی بود . این حالت مورد انتظار است چون تمام بتن های تست شده خیلی جریان پذیر بودند و بنابراین باید فشارهای حاصل خیلی کوچک را داشته باشد . مقادیر منفی به روش استفاده شده برای محاسبه فشار حاصل وابسته است آیا معادله HB یا بینگهام استفاده می شود . فشار حاصل از یک پیش بینی میزان برش در مقابل منحنی فشار برش تا میزان برش صفر تخمین زده شده است . مقادیر منفی به خطاها در فرایند پیش بینی نسبت داده می شود و معنی فیزیکی واقعی ندارد .
Table2.Yield stress and viscosity measured using the BTRHEOM and the IBB rheometers
|
Mixture ID |
BTHREOM Data |
IBB data |
|
YS(Pa) |
Vis (Pa.s) |
Speed used |
YS (N.m) |
Vis (N.m.s) |
|
285 |
-154 |
166 |
250 |
-0.886 |
8.651 |
|
286 |
197 |
108 |
250 |
-0.128 |
6.306 |
|
287 |
355 |
111 |
250 |
-0.031 |
5.981 |
|
288 |
-97 |
263 |
250 |
0.67 |
14.642 |
|
289 |
72 |
141 |
250 |
0.063 |
8.494 |
|
290 |
-185 |
241 |
250 |
1.516 |
13.203 |
|
291 |
33 |
174 |
250 |
1.773 |
6.625 |
|
292 |
-524 |
398 |
|
NA |
NA |
|
293 |
-351 |
559 |
80 |
-3.809 |
137.311 |
|
293 |
-351 |
559 |
100 |
-0.952 |
85.29 |
|
294 |
287 |
231 |
250 |
0.990 |
11.763 |
|
295 |
103 |
201 |
250 |
1.527 |
10.141 |
|
296 |
20 |
174 |
250 |
2.088 |
6.825 |
Bold=SCC YS=yield stress Vis=viscosity
باید استنباط شود که معادله دیگری نسبت به معادله بینگهام باید استفاده شود . مقایسه ویسکوزیته اندازه گیری شده به وسیله دو سرعت سنج جریان یک رابطه خوب را نشان می دهد . شکل 2 طرح ویسکوزیته اندازه گیری شده به وسیله دو سرعت سنج جریان را نشان می دهد . برای این مقایسه ترکیب سیمان 293 ID ارائه نمی شود چون سرعت حداکثر چرخشی اسیمپلر IBB از تمام ترکیبات سیمان دیگر متفاوت بود . رابطه نسبتا خوب است (%84 RL) و می تواند تخمین زده شود λi 16 + 35 = ηB جایی که ηB ویسکوزیته اندازه گیری شده با BTRHEOM و λi ویسکوزیته اندازه گیری شده با IBB است . این یک رابطه مورد قبول بیان شده برای دامنه وسیع از ویسکوزیته است . این رابطه با توجه به تعداد محدود شده نقاط داده و فقدان ویبره در ویژگی های مواد استفاده شده مثلا یک نوع از سیمان و دو نوع از تراکم ها مقدماتی است . باید خاطر نشان شود که تنها یک نفر می تواند تلاش کند تا دو سرعت سنج را مقایسه کند . نتایج در تلاش قبلی منفی بود . مثلا هیچ رابطه ای پیدا نشده برای این دلیل کمیته ACL طراحی شده است . ما یک سری از تست ها را برای مقایسه تمام سرعت سنج جریان بتن ها انجام دهد . این تست ها برای پایین 2000 طراحی شده است . در ادامه این مقاله تنها ویسکوزیته به دست آمده از BTRHEOM را استفاده می کند تا نتایج را برای دیگر تست ها مقایسه کند . نتایج به دست آمده برای افت و گسترش افت در جدول یک نشان داده شده است . در این تست متوسط افت برای تمام ترکیبات 273 ± 13 mm (یک انحراف استاندارد) و یک تنوع حدود 5 % ± باشد . متوسط گسترش برای تمام ترکیبات 39 ± 655 بود .
دوباره گسترش می تواند برای تمام ترکیبات با یک تنوع 6 % ثابت باشد . این جالب نیست چون دوز HRWR برای به دست آوردن گسترش افت حداقل 10mm تعدیل شده بود . بنابراین براساس افت و گسترش افت ما می توانیم نتیجه بگیریم که تمام بتن ها کارایی مشابه دارند . به هر حال نتایج جریان V , U و سرعت سنج ها به طور واضح نشان می دهد که این بتن ها مشابه به کارایی پرکردن (ارتفاع جریان U) یا در راحتی تهیه (زمان جریان V) با ویسکوزیته رفتار نمی کنند . پراکندگی داده ها در این تست ها کاملا بزرگ بود . متوسط ارتفاع پرکردن (جدول یک) 123 ± 88 mm بود این با یک تنوع 71% مطابق بود و برای زمان و جریان V(جدول یک) متوسط 53 ± 50 و یا یک تنوع 108% بود . ویسکوزیته پلاستیک اندازه گیری شده به وسیله سرعت سنج به وسیله یک فاکتور 4/2 بر دامنه ترکیبات برای هر سرعت سنج جریان متنوع است . ما تصدیق می کنیم که افت و گسترش افت تست های درست برای اندازه گیری کارایی این نوع از بتن ها نیستند . چون آنها رفتار بتن را در حال تهیه پیش بینی نمی کنند . هایاکا ولاتال نیز به این نتیجه رسید . آنها نشان دادن که برای گسترش افت یک دامنه وسیع از توانایی های پرکردن باید به دست آید . بنابراین هیچ رابطه ای بین تست جریان V و U وجود ندارد و افت و گسترش افت می تواند حاصل شود . نتایج U و V بررسی شده اند تا یک تعریف بهتر از SCC را تعیین کند . اگر معیار ارتفاع پرکردن جریان U (702 % حداکثر ارتفاع) استفاده شد تا SCC را شناسایی کند . تنها سه بتن وجود دارد که در این مجموعه SCC هستند و اسما 286 ، 289 ، 295 هستند . مقادیر جریان U بالای 200 mm در جدول یک نشان داده شده است . شکل 3 مقایسه بین ویسکوزیتی پلاستیک و نسبت جریان U و V را نشان می دهد .
برای روشن شدن مقادیر جریان V سه ترکیب SCC با یک خط متقاطع مشخص شده است . سه ترکیب SCC براساس تعریف یک جریان Uبالای 200mm (خط سیاه) دارد . برای این ترکیبات بتن به نظر می رسد که مقادیر جریان V نیاز به مقدار پایین تر از 206 برای یک بتن دارد تا یک SCC باشد . داده ها یک ارتباط بین ویسکوزیته و دیگر تست ها را فراهم نمی کند . بنابراین تنها ویسکوزیته نمی تواند منحصرا تعیین کند آیا یک بتن SCC است یا نیست . همچنین مهم است تا توجه کنیم که حداکثر 286 ≠ ID جریان تنها ممکن است یک تست تنها جهانی برای SCC باشد و اینکه بازده پرکردن باید با دقت استفاده شود . براساس پیوپر یک روش بهتر برای ارزیابی بتن با یک ویژگی جریان مشخص برای طراحی فشار حاصل در مقابل ویسکوزیته است . ترکیبات بتن تعیین شده است تا ویژگی مورد نظر را داشته باشند و یک منطقه در طرح را که باکس کارایی نامیده می شود را تعریف کنیم . شکل 4 یک طرح ویسکوزیته در مقابل فشار حاصل اندازه گیری شده با BTRHEOM را برای این مطالعه نشان می دهد . نقاط با یک X در شکل 4 مشخص شده اند SCC هستند . یک باکس می تواند برای محدود کردن یک منطقه اطراف این نقاط کشیده شود که ترکیبات دیگر را شامل نمی شود . باکس کارایی دامنه ویسکوزیته و فشار حاصل مورد نیاز برای یک SCC را تعریف می کند . اگر این نتایج براساس آزمایش باشند کشیدن باکس به فرد امکان می دهد تا تعیین کند آیا یک ترکیب براساس نتایج دیگر سرعت سنج جریان SCC است .
همان طور که در بالا ذکر شد فشارهای حاصل اندازه گیری شده با دو دستگاه مرتبط نیستند . با این وجود یک باکس می تواند بر یک نمودار معادل طراحی شده با استفاده از نتایج سرعت سنج جریان IBB کشیده شود . همان طور که مقداری از فشارهای حاصل در مطالعه مان منفی است . آزمایشات بیشتری برای استفاده از باکس کارایی از شکل 4 ضروری است . باید خاطر نشان کرد که فشارهای حاصل با توجه به پیش بینی تعیین شده به وسیله معادله بینگهام هستند . این تفسیر نتایج فقط یک نمایش بود که SCC را تعیین می کند و یک نیاز بیشتر از یک پارامتر سرعت سنج جریان نه تنها برای تعریف جهانی SCC وجود دارد . 13 ترکیب بتن با یک دامنه ویسکوزیته تهیه شده است . تمام ترکیبات بر افت و گسترش افت را با استفاده از یک دوز متغیر HRWR هدف قرار داده است . این ترکیبات یک دامنه وسیعی از ویژگیهای جریان را نشان داد .
زمانی که با استفاده از وسایل دیگر اندازه گیری می شود ، نتایج زیر می تواند بیان شود :
- جریان افت برای تعیین اینکه آیا یک بتن جریان پذیر SCC است کافی نیست .
- مقدار اندازه گیری شده با IBB و BTRHEOM نسبتا به خوبی بر ویسکوزیته مرتبط است اما بر فشار حاصل بر ترکیبات تست شده بتن ارتباطی ندارد . بنابراین اندازه گیری ها نیاز دارند تا تعیین شوند آیا رابطه با دیگر تراکم ها (توده ها) و مواد فیلر/ سیمانی شدن نگه داشته می شود .
- براساس داده ارائه شده ویسکوزیته پلاستیکی و فشار حاصل با تست جریان V و U مرتبط نیستند .
- انواع مختلف SCC می تواند به وسیله یک دامنه از فشار حاصل و ویسکوزیته پلاستیکی تعریف شود ، همان طور که به طور گرانیکی با باکس کارائی تعریف شده به وسیله بیوپر تعیین شده اند . جریان افت برای تعیین کافی نیست که آیا یک بتن قابل جریان SCC است .
Site address: http://86project8363064.blogfa.com/post-11.aspx
مطالبی دیگر :
بتن خود تراکم
بتن خود تراکم SCCبتن خود تراکم ، شامل بازه گسترده ای از طرح های اختلاط می باشد که خواص بتن تازه و سخت شده لازم برای کاربری های خاص دارا می باشند . اگرچه مقاومت هم چنان معیار اصلی موفقیت این بتن می باشند اما ویژگی های بتن تازه آن ، بسیار گسترده تر از بتن معمولی و متراکم شده توسط لرزاننده ها می باشد . این خواص مطلوب باید در زمان ، محل و بتن ریزی حفظ شوند . بتن خود تراکم در مواردی که شبکه بندی آرماتور ها فشرده است ، گزینه ای مطلوب می باشد . هم چنین عدم نیاز به لرزاننده ، آلودگی صوتی محیط را به نحو قابل ملاحظه ای کاهش می دهد . علی رغم ویژگی های مطلوب ، طرح اختلاط و اجرای این نوع بتن به عوامل متعددی از قبیل دانه بندی مصالح سنگی ، نوع مواد افزودنی و همچنین فیلرهای مورد استفاده بستگی دارد . در نظر گرفتن هر یک از معیارهای فوق ، کیفیت بتن سخت شده و کار پذیری بتن تازه را تحت تاثیر قرار میدهد .
زمان هزینه و کیفیت سه عامل مهم در اجرا می باشد که تاثیر مهمی در صنعت ساخت دارند . هر گونه پیشرفت و یا توسعه ای که باعث بهبود این سه عامل گردد ، همواره مورد علاقه مهندسان عمران خواهد بود . هرگاه این پیشرفت ها در صنعت ساخت و ساز تاثیر گذار باشد باید تحقیقات کافی بر روی فواید و مضرات آنها انجام گرفته و اقدامات لازم برای اجرایی ساختن آنها در صنعت ساخت و ساز صورت پذیرد . بتن خود تراکم با توجه به خصوصیات ویژه خود یکی از این توسعه هاست که میتواند تاثیر قابل توجهی بر صنعت ساخت داشته باشد .
برای سالیان متمادی دست یابی به بتنی با قابلیت خودترازی ( خود تراکمی ) بدون افت در مقاومت ، روانی و یا جداشدگی ، آرزوی مهندسین در کشورهای مختلف بوده است در اوایل قرن بیستم به دلیل خشک بودن مخلوط بتنی ، تراکم بتن تنها از طریق اعمال ضربه های سنگین در مقاطع وسیع و در دسترس ممکن بود . با شیوع استفاده از بتن های مسلح و آشکار شدن مشکلات اجرایی کاربرد مخلوطهای خشک ، گرایش به استفاده از مخلوطهای مرطوب تر گسترش یافت اما شناسایی تاثیر نسبت آب به سیمان در دهه 1920 نشان داد که افزایش این نسبت می تواند موجب افت در مقاومت بتن گردد . در سالهای بعد ، توجه به مسئله دوام بتن همچنین تاثیر مخرب افزایش نسبت آب به سیمان را به نفوذ پذیری و کاهش دوام بتن آشکار ساخت . این همه باعث گردید تا توجه ویژه ای بر خواص کارایی و رئولوژی بتن و نیز روشهای تراکم ، با هدف بهبود خواص مقاومت و دوام آن صورت گیرد . این تحقیقات در نهایت منجر به معرفی بتن خود متراکم در ژاپن گردید . بتنی با قابلیت جریان زیاد که می تواند تنها تحت تاثیر نیروی ثقل و بدون نیاز به انجام هرگونه فرآیند دیگری تمامی زوایای قالب را پر کرده و آرماتور ها دربرگیرد، بدون آنکه جداشدگی یا آب انداختن ایجاد گردد . بررسی رئولوژی و کارایی ، تاثیر بالایی بر تعیین خواص بتن خود تراکم را نشان می دهد ؛ لذا بر اساس روابط مایع لزج نیوتنی ، پارامترهای موثر در تعریف رفتار جریان بتن خود تراکم را معرفی می کند و آزمایش جی – رینگ آزمایش ساده و مناسبی برای اندازه گیری مقاومت بتن در مقابل جداشدگی سنگدانه ها است و چنانچه مقدار آب و خصوصا" فوق روان کننده از یک حد معینی افزایش یابد مقاومت جداشدگی بتن کاهش می یابد و از آزمایش دو نقطه ایی میتوان بدست آورد که ثابت های رئولوژی میتوانند خواص رئولوژی ، خصوصا" توانمندی بتن از نظر حرکت پذیری و پرشدگی را بخوبی تعیین نماید
بتن خود تراکم نخست در سال 1986 توسط H.okamura در ژاپن پیشنهاد گردید و در سال 1988 این نوع بتن در کارگاه ساخته شد و نتایج قابل قبولی را از نظر خواص فیزیکی و مکانیکی بتن ارائه داد . مقالات متعددی در ارتباط با توسعه بتن خودتراکم در دنیا ارائه شد امروزه بتن خود تراکم همزمان با کشور ژاپن در مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی کشورهای اروپایی ، کانادا و امریکا تحت عنوان self – consolidating concrete موضوع بحث بررسی و اجرای سازه های بتنی است . در ایران نیز استفاده از بتن خود تراکم از چند سال قبل آغاز شده و مزایای آن بهره گرفته شده است برای مثال می توان از مصرف بتن خود تراکم در تونل رسالت در تهران نام برد .
مبانی طراحی مخلوط بتن خود تراکم
مواد تشکیل دهنده بتن خود تراکم
3-1- سنگدانه :
سنگدانه ها به دو دسته تقسیم می شوند:
3-1-1- ماسه:
تمامی ماسه های متداول در تولید بتن معمولی در این صنعت نیز به کار می رود . هر دونوع ماسه شکسته و یا گرد گوشه اعم از سلیسی و یا آهکی می تواند مورد استفاده قرار گیرد . ذرات ریزتر از
125 میکرون که به عنوان " پودر" تلقی میشوند، برخواص روانی بتن خود تراکم بسیار مؤثر بوده و به منظور تولید بتن یکنواخت ، رطوبت آن باید دقیقاً کنترل شود. حداقل میزان ریزدانه ها (از ماسه تا مواد چسباننده پودری ) به منظور جلوگیری از جداشدگی دانهبندی از مقدار شخصی نباید کمتر باشد.
3-1-2- شن (درشت دانه ها ):
تمامی انواع درشت دانه در اینجا به کار می رود، ولی حداکثر اندازه معمولی دانه ها 16 تا
20 میلیمتر می باشد . به هر حال سنگدانه های تا حدود 40 میلی متر نیز می تواند در بتن خود تراکم به کار رود.استفاده از سنگدانه های شکسته سبب افزایش مقاومت بتن خود تراکم(بدلیل افزایش قفل و بست بین ذرات) می شود در حالیکه سنگدانه های گرد گوشه بدلیل گوشه بدلیل کاهش اصطکاک داخلی روانی آن را بهبود می بخشد .
3-2- سیمان:
به طور کلی تمامی انواع سیمان های استاندارد می تواند در بتن خود تراکم به کار رود . انتخاب نوع سیمان بستگی به پارامترهای مورد انتظار بتن مثل مقاومت ، دوام و ... دارد .
دامنه عمومی میزان مصرف سیمان در اینجا 350 تا 450 کیلوگرم در مترمکعب می باشد . میزان بیشتر از 500 می تواند سبب افزایش خطر جمع شدگی شود . میزان کمتر از 350 نیز فقط در صورتی قابل قبول می باشد که به همراه مواد پوزولانی ، خاکسترهای بادی ، دوده سیلیسی و ... به کار رود .
حضور بیش از 10% میزان در سیمان می تواند سبب کاهش نگهداشت کارایی بتن گردد .
3-3- مواد مضاف :
مصالح بسیار ریز غیر آلی هستند که به منظور بهبود و یا ایجاد خواص مشخص در بتن به آن افزوده می شوند .این مواد باعث بهبود کارایی ، کاهش حرارت هیدراتاسیون و عملکرد بهتر بتن در دراز مدت می گردند .
مواد مضاف عمومی مورد استفاده عبارتند از:
3-3-1- پودر سنگ:
ذرات شکسته بسیار ریز (کوچکتر از 125 میکرون) سنگ آهک، دولومیت و یا گرانیت است که به منظور افزایش مواد پودری به کار می رود . استفاده از پودرهای دولومیتی، بدلیل واکنش های کربنات قلیایی می تواند دوام بتن را با مشکل مواجه نماید .
3-3-2- خاکستر بادی:
ماده ای است که از سوختن زغال سنگ حاصل می شود و دارای خصوصیات پوزولانی است که در بهبود خواص بتن خیلی مؤثر می باشد .
3-3-3- میکرو سیلیس
میکرو سیلیس در بتن خود تراکم باعث سیالیت بالای بتن شده و دوام بتن را افزایش می دهد و نقش مهمی در چسبندگی و پرکنندگی بتن با عملکرد بالا دارد. میکروسیلیس دارای حدود 90 درصد دی اکسید سیلیس می باشد .
ذکر این نکته ضروری می نماید که استفاده از پرکننده در هر کشوری با توجه به ذخائر همان کشور تعیین می شود. برای مثال در کشورهای اروپایی که هنوز از زغال سنگ به عنوان سوخت کربنی استفاده می شود به کاربردن خاکستر بادی امری بهینه و مفید است، در کشورهایی که به لحاظ صنعت ذوب آهن در مرحله صنعتی قراردارند ، میتوان از سرباره کارخانجات ذوب آهن استفاده نمود در کشور ما نیز با توجه به در دسترس بودن و همچنین کارآیی آن پرکننده، باید به دنبال ماده ای مناسب و مقرون به صرفه برای جایگزینی فیلرهای مرسوم در صنعت بتن خود تراکم اروپایی باشیم .
3-4- مواد افزودنی :
موادی هستند که به منظور ایجاد و یا بهبود خواص مشخصی به بتن تازه و یا سخت شده در حین ساخت بتن به آن افزوده میشوند. استفاده از فوق روان کننده ها برای تولید بتن خود تراکم به منظور ایجاد کارآیی مناسب، ضروری می باشد. از انواع دیگر مواد افزودنی میتوان به عامل اصلاح لزجت (V.M.A) به منظور اصلاح لزجت، مواد افزودنی حباب زا (A.E.A) به منظور بهبود مقاومت در برابر یخ زدگی و آب شدن، کندگیر کننده ها به منظورکنترل گیرش و . . . اشاره نمود .
استفاده از V.M.A در حضور پودرها امکان جدا شدگی دانه بندی را کاهش داده و مخلوط را یکنواختتر میکند ولی در استفاده از آن باید به اثرات آنها برروی عملکرد بلند مدت بتن توجه داشت.
استفاده از فوق روان کننده ها می تواند تاحدود 20% مصرف آب را کاهش دهند .
3-5- آب مخلوط :
مطابق استاندارد بتن های معمولی به کار می رود .
سیال و پایدار بودن از مبانی طراحی مخلوط scc هست ، اما غیر از این خصوصیات ، عامل اقتصادی نیز باید در طراحی در نظر گرفت . چالش مهم در طراحی مخلوط scc ، معادل بودن مشخصات مورد نیاز با مشخصات واقعی است مواد مورد نیاز برای ساخت scc به شرح زیر است :
1 – سیمان : نوع و مقدار سیمان براساس خواص و دوام مورد نیاز تعیین می گردد . معمولا" مقدار سیمان بین 350 – 450 kg/m3 است .
2 – سنگدانه درشت : تمام سنگدانه های درشت که برای بتن معمولی استفاده می شود ، قابل مصرفدر scc است . اندازه حداکثر معمولا" بین 16 – 20میلیمتر است. به طور کلی مقدار سنگدانه درشت در scc کمتر از بتن معمولی است زیرا سنگدانه درشت انرژی زیادی مصرف می کند که باعث کاهش جاری شدن بتن می شود و در هنگام عبور از موانع مانند آرماتور سبب مسدود شدن بتن میگردد .
3 – سنگدانه ریز : تمام سنگدانه های ریز که برای بتن معمولی استفاده میشود برای scc نیز مناسب است هر دو نوع ماسه شامل شکسته و گرد گوشه قابل استفاده میباشد هرچه مقدار ماسه در مخلوط بیشتر باشد ، مقاومت برشی مخلوط بیشتر است .
4 – مواد افزودنی معدنی : انواع مواد افزودنی معدنی یا پوزولان را میتوان در scc مصرف کرد این مواد برای بهبود خواص بتن تازه و یا بتن سخت شده و دوام مورد استفاده قرار میگیرد . از جمله این موارد میتوان میکروسیلیس ، سرباره و روباره را نام برد .
5 – فوق کاهنده آب : فوق کاهنده آب یا فوق روان کننده ها از مواد بسیار مهم برای ساخت scc محسوب میشوند .
6 – مواد اصلاح کننده ویسکوزیته : مواد اصلاح کننده ویسکوزیته برای افزایش مقاومت جداشدگی در scc مصرف میشود .
7 – فیلرها : به دلیل الزامات رئولوژی خاص scc هردو مواد افزودنی فعال و خنثی برای بهبود کارایی و همچنین برای تعادل در مقدار مصرف سیمان مورد استفاده قرار میگیرد.
تنظیم طرح مخلوط
پس از ساخت مخلوط های آزمایشی ، اگر عملکرد آنها مطلوب نباشد ، باید طرح مخلوط مجددا" انجام شود . بسته به مشکلاتی که در خواص بتن تازه ایجاد میشود ، ممکن است واکنش های زیر انجام گردد : - اضافه کردن فیلر یا استفاده از نوع دیگر فیلر – تجدید نظر در مقادیر شن وماسه – تغییر در مقدار فوق روان کننده یا ماده اصلاح کننده ویسکوزیته – تغییر در مقدار آب و نسبت آب به پودر – تغییر در نوع مواد اصلاح کننده ویسکوزیته یا فوق روان کننده
امروزه برای بتن خود تراکم مشخصات کلی زیر را پیشنهاد می کنند :
الف ) کارآیی ؛ از نظر کارآیی یک بتن خود تراکم مناسب دارای خواص زیر خواهد بود : در حالت معمولی دارای جریان اسلامپی بیش از 600 میلی متر و بدون جداشدگی ، حفظ روانی به مدت حداقل 90 دقیقه ، توانایی مقاومت در شیب 3 % در سطح افقی آزاد ، قابلیت پمپ شدن در لوله ها بطول حداقل 100 متر و به مدت 90 دقیقه ، مقاومت فشاری 28 روزه حدود 600-250 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع ، مقاومت در مقابل خوردگی تهاجم سولفاتها و کلریدها و انجماد و ذوب مطابق استاندارد ، کاهش خطر ترکهای حرارتی در مقایسه با بتن معمولی لرزانده شده
بتن خود تراکم مزایایی در اجرای موارد خاصی از سازه های بتنی دارد که به نمونه هایی از آنها اشاره میشود :
- سازه های بتنی معماری – هنری که نیاز به ظرافت خاص با میلگرد گذاری فشرده دارند .
- پل های با دهانه بزرگ که بدلیل طولانی بودن خط انتقال بتن اجرای آن ها با بتن معمولی امکان پذیر نمی باشد و در ضمن استفاده از بتن معمولی موجب قطور تر شدن اندازه پایه ها و نازیبایی سازه می گردد.
- تونل های شهری و آبی که در آنها مسافت طولانی انتقال بتن معمولی و حفظ کیفیت و تراکم آن از مشکلات اجرایی است
- ساختمان های بلند و برج ها
- ستونها و دیوارهای بلند یا میلگردهای متراکم
- ستونهای بتن ریزی شده با پمپ
- بتن ریزی بلوک های بتنی
- بتن ریزی کف ها و سطوح افقی
- بتن ریزی در سازه های زیر آبی
مزایای چشمگیر بتن خود تراکم موجب گسترش سریع آن در دنیا شده است که بطور اجمال میتوان به مواردی از آنها اشاره نمود :
- توسعه سازه های بتنی در دنیا و نیاز به بتن های با خواص ویژه
- کمبود کارگران ماهر بتن ریزی بویژه کارگران ویبره زن
- افزایش سرعت اجرای سازه های بتنی در سهولت بتن ریزی
- امکان بهبود کیفیت مکانیکی بتن
- امکان اجرای سازه های بتنی ظریف و سنگین و انتخاب مقاطع کوچک یا میلگردهای فشرده
- توسعه صنایع پیش ساخته بتنی
- صرفه جویی اقتصادی با توجه به کاهش نیروی انسانی لازم و زمان ساخت
- توجه به سطوح تمام شده زیبا و مرغوب سازه های بتنی
- کاهش سر و صدا و آلودگی صوتی محیط کار بویژه در صنایع پیش ساخته بتنی
سازه های مختلفی با استفاده از بتن خود تراکم در دنیا اجرا شده اند که به نمونه هائی از آنها در سراسر دنیا اشاره می شود . قابل ذکر است که اجرای بعضی از این پروژه ها بدون استفاده از بتن خود تراکم امکان اجرا نداشته اند .
دیواره های مخازن عظیم LNG شرکت گاز Osaka در ژاپن
حجم بتن خود تراکم مصرفی = 12000 متر مکعب ( تکمیل بتن ریزی در سال 1998 )
صرفه جویی در تعداد کارگران = حدود 67 درصد در مقایسه با بتن معمولی
صرفه جویی در مدت زمان ساخت = حدود 18 درصد در مقایسه با بتن معمولی
صرفه جویی در تعداد کارگاهها = حدود 29 درصد در مقایسه با بتن معمولی
نتیجه :
از بتن SCC در مکانهایی که عملیات ویبراسیون امکان پذیر نمی باشداستفاده می شود .
از قبیل شمعها و پشت پنلها و ...
مطالبی دیگر :
بتن خود متراکم (S.C.C)
بتن خود تراکم از تئوری تا تولید
چکیده
تراکم کامل بتن و جاگیری مناسب آن در قالب از مهمترین نکات در اجرای صحیح سازه های بتنی می باشد. متراکم نمودن بتن با استفاده از روشهای معمول یعنی استفاده از ویبراتورها مشکلات متعددی از جمله جداشدگی دانه ها، شننماشدن بعضی نقاط را به همراه دارد.
بتن خودتراکم راه حل بسیار مناسبی برای مقابله با این مشکلات است که اولین بار در دهه گذشته توسط دانشمندان ژاپنی ابداع گردید...
چکیده
تراکم کامل بتن و جاگیری مناسب آن در قالب از مهمترین نکات در اجرای صحیح سازه های بتنی می باشد. متراکم نمودن بتن با استفاده از روشهای معمول یعنی استفاده از ویبراتورها مشکلات متعددی از جمله جداشدگی دانه ها، شننماشدن بعضی نقاط را به همراه دارد.
بتن خودتراکم راه حل بسیار مناسبی برای مقابله با این مشکلات است که اولین بار در دهه گذشته توسط دانشمندان ژاپنی ابداع گردید.
سطح تمام شده بهتر، اطمینان از تراکم بتن بدون استفاده از ویبراتور، افزایش سرعت اجرا و کاهش نیروی انسانی مورد نیاز برای اجرا، از جمله مزایای بتن خودتراکم می باشد.
در این مقاله علاوه بر معرفی کلی بتن خودتراکم و خواص آن آزمایشات مربوطه به صورت کامل تشریح گردیده است.
1- مقدمه
یکی از نکات مهم در اجرای صحیح سازه های بتنی تراکم کامل بتن و جا گیری مناسب آن در قالب می باشد . این مسأله در مورد المان هایی همچون دیوار برشی و ستون که در آنها فشردگی آرماتور زیاد و ابعاد مقطع بتن ریزی کوچک می باشد از اهمیت بیشتری برخوردار است.
استفاده از ویبراتور جهت متراکم کردن بتن، مشکلات زیادی به همراه دارد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
· جداشدگی دانه بندی بتن به علت ویبره زیاد در بعضی مناطق
· تراکم ناهمگن در نقاط مختلف سازه و در نتیجه مقاومت فشاری متفاوت در مقاطع مختلف سازه
· گیر کردن شیلنگ ویبره بین آرماتورها در حین اجرا
· کرمو شدن بعضی مناطق به علت غیرقابل دسترس بودن
· کرمو شدن نقاطی از سطح بتن به علت ویبره بیش از حد و فرار شیره بتن
جاگیری ناقص بتن در قالب
به موارد فوق باید آلودگی صوتی و خطرات جانی عملیات ویبره در مورد دیوارها و ستونهای بتنی را نیز افزود.
بتن خود تراکم راه حلی است که امروزه جهت رفع این مشکلات و همچنین رسیدن به بتنی با کیفیت بالاتر مطرح می باشد .
نظریه بتن خود تراکم که انقلابی در زمینه تکنولوژی بتن نامیده شده است اولین بار توسط پروفسور حجیم اکمورا از دانشگاه کوجی ژاپن در سال 1986 مطرح گردید .
درسال 1988 این نظر تکمیل و برای اولین بار بتن خود تراکم ساخته شد .
درسال 1989 اولین مقاله درباره بتن خود تراکم در دومین کنفرانس مهندسی سازه و ساختمان آسیای شرقی ارائه شد .
امروزه بتن خود تراکم در پروژه های مختلف عمرانی در سطح دنیا مورد استفاده قرار می گیرد همچنین آزمایشات تحقیقی و پژوهشی در این زمینه ادامه دارد .
2- آشنایی کلی با بتن خود تراکم
بتن خود تراکم بتنی است که بدون اعمال هیچگونه انرژی خارجی و تحت اثر وزن خود متراکم گردد. این بتن که ماده ای بسیار سیال و روان و مخلوطی همگن است ، بسیاری از مشکلات بتن معمولی نظیر جدا شدگی ، آب انداختن ، جذب آب ، نفوذپذیری و ...را رفع نموده و علاوه بر این بدون نیاز به هیچ لرزاننده (ویبره) داخلی یا ویبره بدنه قالب تحت اثر وزن خود متراکم می شود.
این بتن به راحتی توانایی پر کردن قالب در محل شبکه های آرماتور فشرده را دارا می باشد و حتی در جاهایی که دسترسی به آنها دشوار است به راحتی عبور می کند .
بتن خود تراکم در طرح اختلاط و ساختارش تفاوت عمده ای با بتن معمولی ندارد . البته مواد خاصی جهت نیل به مشخصات ویژه این بتن در تولید آن مورد مصرف قرار می گیرد. این مواد عمدتاً شامل فوق روان کننده ها، مواد مضاف پوزولانی و فیلرها (پودر سنگ با قطر دانه های ریزتر از 125 میکرون) می باشند. همچنین ملاحظات خاصی در مورد دانه بندی سنگدانه های مورد مصرف در این نوع بتن در نظر گرفته می شود .
مزایای استفاده از بتن خود تراکم به شرح زیر می باشد:
· اطمینان از تراکم بخصوص در مقاطعی که کاربرد لرزاننده دشوار است .
· جاگیری آسانتر در قالب
· سطح تمام شده بهتر
· کاهش نیروی انسانی
· اجرای سریعتر خصوصاً در مورد مقاطع دیوار و ستون
· آزادی عمل بیشتر در طراحی (امکان ایجاد مقاطع نازک تر )
·
کاهش آلودگی صوتی ناشی از عملیات ویبره
سطح تمام شده بتن خود تراکم در مقایسه با بتن معمولی
3- مواد تشکیل دهنده بتن خود تراکم
3-1- سنگدانه :
سنگدانه ها به دو دسته تقسیم می شوند:
3-1-1- ماسه:
تمامی ماسه های متداول در تولید بتن معمولی در این صنعت نیز به کار می رود . هر دونوع ماسه شکسته و یا گرد گوشه اعم از سلیسی و یا آهکی می تواند مورد استفاده قرار گیرد . ذرات ریزتر از
125 میکرون که به عنوان " پودر" تلقی میشوند، برخواص روانی بتن خود تراکم بسیار مؤثر بوده و به منظور تولید بتن یکنواخت ، رطوبت آن باید دقیقاً کنترل شود. حداقل میزان ریزدانه ها (از ماسه تا مواد چسباننده پودری ) به منظور جلوگیری از جداشدگی دانهبندی از مقدار شخصی نباید کمتر باشد.
3-1-2- شن (درشت دانه ها ):
تمامی انواع درشت دانه در اینجا به کار می رود، ولی حداکثر اندازه معمولی دانه ها 16 تا
20 میلیمتر می باشد . به هر حال سنگدانه های تا حدود 40 میلی متر نیز می تواند در بتن خود تراکم به کار رود.استفاده از سنگدانه های شکسته سبب افزایش مقاومت بتن خود تراکم(بدلیل افزایش قفل و بست بین ذرات) می شود در حالیکه سنگدانه های گرد گوشه بدلیل گوشه بدلیل کاهش اصطکاک داخلی روانی آن را بهبود می بخشد .
3-2- سیمان:
به طور کلی تمامی انواع سیمان های استاندارد می تواند در بتن خود تراکم به کار رود . انتخاب نوع سیمان بستگی به پارامترهای مورد انتظار بتن مثل مقاومت ، دوام و ... دارد .
دامنه عمومی میزان مصرف سیمان در اینجا 350 تا 450 کیلوگرم در مترمکعب می باشد . میزان بیشتر از 500 می تواند سبب افزایش خطر جمع شدگی شود . میزان کمتر از 350 نیز فقط در صورتی قابل قبول می باشد که به همراه مواد پوزولانی ، خاکسترهای بادی ، دوده سیلیسی و ... به کار رود .
حضور بیش از 10% میزان در سیمان می تواند سبب کاهش نگهداشت کارایی بتن گردد .
3-3- مواد مضاف :
مصالح بسیار ریز غیر آلی هستند که به منظور بهبود و یا ایجاد خواص مشخص در بتن به آن افزوده می شوند .این مواد باعث بهبود کارایی ، کاهش حرارت هیدراتاسیون و عملکرد بهتر بتن در دراز مدت می گردند .
مواد مضاف عمومی مورد استفاده عبارتند از:
3-3-1- پودر سنگ:
ذرات شکسته بسیار ریز (کوچکتر از 125 میکرون) سنگ آهک، دولومیت و یا گرانیت است که به منظور افزایش مواد پودری به کار می رود . استفاده از پودرهای دولومیتی، بدلیل واکنش های کربنات قلیایی می تواند دوام بتن را با مشکل مواجه نماید .
3-3-2- خاکستر بادی:
ماده ای است که از سوختن زغال سنگ حاصل می شود و دارای خصوصیات پوزولانی است که در بهبود خواص بتن خیلی مؤثر می باشد .
3-3-3- میکرو سیلیس
میکرو سیلیس در بتن خود تراکم باعث سیالیت بالای بتن شده و دوام بتن را افزایش می دهد و نقش مهمی در چسبندگی و پرکنندگی بتن با عملکرد بالا دارد. میکروسیلیس دارای حدود 90 درصد دی اکسید سیلیس می باشد .
ذکر این نکته ضروری می نماید که استفاده از پرکننده در هر کشوری با توجه به ذخائر همان کشور تعیین می شود. برای مثال در کشورهای اروپایی که هنوز از زغال سنگ به عنوان سوخت کربنی استفاده می شود به کاربردن خاکستر بادی امری بهینه و مفید است، در کشورهایی که به لحاظ صنعت ذوب آهن در مرحله صنعتی قراردارند ، میتوان از سرباره کارخانجات ذوب آهن استفاده نمود در کشور ما نیز با توجه به در دسترس بودن و همچنین کارآیی آن پرکننده، باید به دنبال ماده ای مناسب و مقرون به صرفه برای جایگزینی فیلرهای مرسوم در صنعت بتن خود تراکم اروپایی باشیم .
3-4- مواد افزودنی :
موادی هستند که به منظور ایجاد و یا بهبود خواص مشخصی به بتن تازه و یا سخت شده در حین ساخت بتن به آن افزوده میشوند. استفاده از فوق روان کننده ها برای تولید بتن خود تراکم به منظور ایجاد کارآیی مناسب، ضروری می باشد. از انواع دیگر مواد افزودنی میتوان به عامل اصلاح لزجت (V.M.A) به منظور اصلاح لزجت، مواد افزودنی حباب زا (A.E.A) به منظور بهبود مقاومت در برابر یخ زدگی و آب شدن، کندگیر کننده ها به منظورکنترل گیرش و . . . اشاره نمود .
استفاده از V.M.A در حضور پودرها امکان جدا شدگی دانه بندی را کاهش داده و مخلوط را یکنواختتر میکند ولی در استفاده از آن باید به اثرات آنها برروی عملکرد بلند مدت بتن توجه داشت.
استفاده از فوق روان کننده ها می تواند تاحدود 20% مصرف آب را کاهش دهند .
3-5- آب مخلوط :
مطابق استاندارد بتن های معمولی به کار می رود .
4- خصوصیات ویژه بتن خود تراکم
این بتن می تواند برای ساخت هر نوع سازه با ویژگیهای مطلوب دوام ، مقاومت و ... به کار رود . به لحاظ مقاومت فشاری ، کششی ، مدول الاستیسیته و . . . با بتن های معمولی فرق نمی کند و تمامی پارامترها و فرمول های طراحی بتن معمولی اینجا نیز کاربرد دارد . بدلیل استفاده از مقادیر زیاد مواد پودری ، انقباض خمیری و خزش بیشتری را نسبت به بتن معمولی انتظار داریم لذا سرعت در شروع عملیات عمل آوری در بتن خود تراکم یک امر ضروری است .
جهت بررسی خواص بتن تازه مهمترین فاکتورمطرح، روانی بتن می باشد که عموماً بوسیله آزمایش اسلامپ سنجیده می شود ولی در مورد بتن خود تراکم باید فاکتورهای بیشتری مورد بررسی قرار گیرد تا از توانایی بتن ساخته شده جهت تراکم خودکار اطمینان حاصل شود ، این پارامترها به شرح ذیل می باشد:
- روانی
- توان عبور
- مقاومت در برابر جدا شدگی
- لزجت (ویسکوزیته)
4-1- روانی
به قابلیت جریان یابی روان و آسان بتن تازه وقتی مانعی بر سر راه آن نباشد، روانی گویند این ویژگی با آزمایش جریان اسلامپ سنجیده می شود.
4-2- توان عبور:
به توانایی بتن خود تراکم در جاری شدن وعبور از بین فضای کوچک شبکه آرماتور بدون توقف یا جدا شدگی توان عبور گویند .
این ویژگی با آزمایش جعبه L سنجیده می شود .
4-3- مقاومت در برابر جدا شدگی:
به توانایی بتن خود تراکم برای یکنواخت و همگن ماندن، طی مراحل حمل و بتن ریزی گویند .
مقاومت در برابر جدا شدگی به وسیله آزمایش پایایی الک سنجیده می شود .
4-4- لزجت (ویسکوزیته)
به خاصیتی که باعث مقاومت دربرابر جاری شدن سریع بتن می گردد گویند . بتن دارای لزجت پایین به سرعت جریان می یابد و توقف می کند ولی بتن با لزجت زیاد مدت زمان بیشتری حرکت می کند تا متوقف شود .